در یک مسکن بهداشتی چهار اصل زیر باید مورد توجه قرار گیرد:

  1. تامین احتیاجات اساسی جسمی
  2. تامین احتیاجات روحی
  3. جلوگیری از انتقال بیماری های واگیردار
  4. جلوگیری از بروز سوانح و حوادث

خصوصیات بهداشت مسکن:

از نظر موقعیت ساختمان، وضعیت آب آشامیدنی، دفع مدفوع و فاضلاب و جمع آوری زباله قابل قبول باشد و مشخصات ساختمان از نظر نور، تهویه، حرارت، رطوبت و سروصدا آنچنان باشد که سلامت جسمی و روحی ساکنین را تامین کند و از بروز و انتقال بیماری های واگیر و همچنین از بروز حوادث و سوانح تا حد امکان جلوگیری نماید.

تامین احتیاجات اساسی:

  • انتخاب زمین محل ساختمان
  • انتخاب زمین در محدوده روستا باشد.
  • زمین در محل پست و مرطوب نباشد، ‌ سطح آب زیر زمینی پایین باشد. در مناطقی که سطح آب بالاست عایق کاری انجام شود.
  • ساختمان مسکونی در جهت باد های موسمی و دایمی حتی الامکان بویژه در مناطق کویری ساخته نشود
  • محل سکونت از مکان های پرسرو صدا دور باشد.
  • عرض کوچه بیشتراز 8 متر باشد.

بهداشت مسکن:

دریک مسکن بهداشتی چهار اصل زیر بایستی مورد توجه قرار گیرد:

  • تامین احتیاجات اساسی جسمی
  • تامین احتیاجات روانی
  • جلوگیری از انتقال بیماری های واگیر
  • جلوگیری از بروز سوانح و حوادث

مشخصات یک مسکن بهداشتی:

از نظر موقعیت ساختمان، وضعیت آب آشامیدنی، دفع مدفوع وفاضلاب، جمع آوری زباله قابل قبول باشد و مشخصات ساختمان از نقطه نظر نور، تهویه، حرارت، رطوبت وسروصدا آنچنان باشدکه سلامت جسمی و روحی ساکنین را تامین کند و از بروز وانتقال بیماری های واگیر و همچنین از بروز حوادث و سوانح تاحد امکان جلوگیری نماید.

تامین احتیاجات اساسی:

الف – انتخاب زمین محل ساختمان

انتخاب زمین در محدوده روستا باشد.

زمین در محل پست ومرطوب نباشد، ‌سطح آب زیر زمینی پایین باشد در مناطقی که سطح آب بالاست عایق کاری انجام گردد.

ساختمان مسکونی درجهت باد های موسمی و دایمی حتی الامکان بنا نشود بویژه در مناطق کویری

محل سکونت از محل نقاط پرسرو صدا دورباشد.

عرض کوچه کمتر از 8 متر نباشد.

ب – تهویه:

پنجره های اتاق طوری ساخته شوند که هوای موجود در اتاق ها به طورمرتب تهویه و عوض گردد.

ج - حرارت و رطوبت:

طوری ساخته شود که حرارت ساختمان درفصول سرد حدود 18 درجه سانتی گراد و درفصول گرم 21 درجه سانتی گراد ورطوبت 40 درصد توصیه میشود.

مناسب ترین وسیله گرم کننده در روستا ها بخاری های لوله دار است که سوخت این بخاری ها با نفت، گاز و چوب ویا ذغال سنگ تامین میشود. درموقع نصب بخاری باید لوله بخاری را از نظر وجود منافذ و درز کنترل گردد

د - نور و روشنایی و رنگ درمسکن:

تامین نور بوسیله نور طبیعی یا مصنوعی انجام گردد. در طول روز حداکثر استفاده از نور طبیعی برای روشنایی منازل استفاده شود. درتامین نور طبیعی معمولا"در طراحی ساختمان وسعت پنجره ها حداقل 15 تا 20 درصد سطح کف اتاق ها در نظر گرفته شود.

رنگ: ‌ مناسب ترین رنگ ها برای رنگ آمیزی اتاق های مسکونی، ‌رنگ سفید مات وکرم روشن است.

تامین احتیاجات اساسی روحی:

  • سطح زیربنای مسکن و ظرفیت اتاق ها متناسب با تعداد افراد باشد که میخواهند درآن زندگی کنند‌باشد.
    برابر استاندارد های موجود برای یک نفر 14 تا 15 مترمربع وبرای هرفرد اضافی 8 تا 10 مترمربع زیربنا در نظر گرفته شود. فضایی که برای اتاق خواب درنظر گرفته مشود برای یکنفر 7 مترمربع وبرای هر فرد اضافی 5 مترمربع بنابراین برای اتاق سه نفره حداقل 17 مترمربع مساحت مورد نیازاست.
  •  صدا و اثرات ناشی از آن دریک مسکن
    یکی دیگر از ویژگی های یک خانه بهداشتی دوربودن از مراکز پر سرو صدا میباشد بهمین منظور لازم است درهنگام ساخت خانه از مصالحی که حتی المقدور، صدا را به داخل اتاق ها منتقل نکرده و از لرزش جلوگیری کند استفاده نمود.

قطور کردن دیوار ها یا دوجداره کردن پنجره ها وسقف از انتقال صدا به داخل واحد مسکونی جلوگیری میکند.

- جلوگیری از سوانح و حوادث:

سوانح و حوادثی که درمنازل ممکن است به وقوع بپیوندد عبارتند از: ‌

برق گرفتگی – آتش سوزی – مسمومیت ناشی از گاز و سموم و مواد غذایی، سقوط از پشت بام و پله ها، بالکن و پنجره ها بمنظور جلوگیری از حوادث فوق بایستی ترتیبی داد که خرابی های ساختمان مرتبا"مرمت شود.

برق گرفتگی از جمله حوادث است که باعث تلفات جانی ومالی میشود بنابراین برای جلوگیری از آن باید از سیستم برق ساختمان مرتبا بازدید نموده ودرصورت نیاز نسبت به تعمیر ومرمت آن ها اقدام گردد.

درهنگام استفاده از وسایل برقی از سیم اتصال به زمین استفاده شود.

ازوسایل حفاظتی برای پریز ها استفاده گردد.

از قراردادن کلید برق یا پریز در داخل حمام خودداری گردد.

نقاطی از ساختمان منازل که سیم وکلید برق در نزدیکی لوله های آب قرار دارند می بایست کاملا"عایق سازی شوند

جلوگیری از آتس سوزی و حوادث ناشی از آن:

استفاده از مصالح ساختمانی که کمتر قابل اشتعال باشد

مواد سوختی مثل نفت و گازییل وگاز همیشه درمحل مطمین ومناسب دور از گرما و آتش نگهداری شوند.

دستگاه های سوخت از قبیل آب گرم کن، بخاری (اعم از نفتی وگازی) هرچند یکبار از نظر سالم بودن و ایمنی کنترل شوند.

درهنگام ریختن نفت در منبع سوخت بخاری بخصوص بخاری های بدون دودکش بخاری را خاموش کنید.

از بخاری بودن دودکش یا چراغ خوراک پزی دراتاق مسکونی برای پخت پز وتهیه غذا استفاده نشود.

مسمومیت ناشی از گاز و سموم ومواد غذایی:

وسایل تولید کننده حرارت دارای دودکش ومجهز به کلاهک باشد.

وسایل تولید کننده حرارت حداقل درسال یکبار ازنظر سالم بودن و ایمنی کنترل شوند.

سموم، ‌حشره کش ها و دارو های شیمیایی را در قفسه مخصوص ودور از دسترس کودکان نگهداری نمایند

جلوگیری از سقوط پشت بام، ‌پله ها، باکن وپنجره ها:

به منظور جلوگیری از پرت شدن از ارتفاعات، مثل پشت بام، بالکن در اطراف آن ها باید نرده آهنی یا دیواری به ارتفاع 75 سانتیمتر نصب شود و همچنین عرض پله حداقل 30 سانتی متر وارتفاع آن 15 سانتی متر باشد.

برای پیشگیری از حوادث و سوانح خانگی، به خانوار ها بخصوص به والدین و دانش آموزان درمورد خطرات ناشی از حوادث آموزش داده شود.